Rakam kendini anlatıyor: Ekonomi Nobel'i bugüne kadar 101 kişiye verildi. Yalnızca üçü kadın. Nature'da yayımlanan bir yazışma yazısı, Viola Angelini imzalı bu tespiti Nobel'in tarihiyle somutlaştırıyor: Kazananlar arasında 'Robert' adında on kişi, 'Paul' adında dört kişi var; kadın sayısı bunların bile altında. Bugüne dek tek kadın kazanan, 2009'da ödülü alan Elinor Ostrom'du.
Yazışma bu hafta özellikle güncel, çünkü Ekonomi Nobel'i 12 Ekim'de yine iki erkek ekonomiste — Robert Hall ve Michael Woodford'a — verildi. Angelini, sorunun yalnızca istatistik değil süreç olduğunu savunuyor: Nobel komitelerine kimlerin aday önerdiği, hangi alanların öne çıkarıldığı ve alanın kendi içindeki güç dağılımı bu tabloyu besliyor.
'Robert' adında on kazanan var; kadın kazanan sayısı üç. Aradaki fark, yetenek farkı değil, aday gösterme ve görünürlük farkıdır.
Bu tartışma yalnızca ekonomi Nobel'ine özgü de değil. Bilim ödüllerinde kadın temsilinin düşüklüğü, ödül verilmeden çok önce başlayan bir birikim sorununu yansıtıyor. Alanlardaki kadın oranı, ödül için gereken kariyer uzunluğu ve komite yapıları birleşince sonuç, yıllar sonra ortaya çıkıyor. Angelini'nin önerisi de bu yüzden erken müdahaleye odaklanıyor: Aday gösterme süreçlerinin şeffaflaştırılması ve komitelerde çeşitlilik.
Okur için asıl mesaj ödülün kendisinden çok ödülün işleviyle ilgili: Nobel'ler, genç araştırmacılara 'bu alanda nelerin değerli sayıldığını' öğreten görünürlük mekanizmalarıdır. Ödüllerin dağılımı dengesizse, genç kadın ekonomistlerin çıktısına bakılan pusula da eğik kalıyor. Nature'daki yazışma bu pusulanın yeniden kalibre edilmesi için geç kalınmadığını söylüyor.