25 yaşındaki Mingyu (gerçek adı gizli tutuluyor) on yıldır tip 1 diyabet yaşıyordu; hastalık yüzünden iki karaciğer ve bir pankreas nakli geçirmişti. Pekin Üniversitesi'nden ekip, bu kez kök hücre teknolojisiyle laboratuvarda insülin üreten hücreler üretip hastanın vücuduna yerleştirdi. Sonuç, Nature'ın haberinde 'sağlam biçimde olumlu' olarak tanımlanıyor: birkaç ay içinde kan şekeri iğnesiz dengede kaldı ve üç yıl sonra hâlâ iyi durumda.

Tip 1 diyabet, bağışıklık sisteminin pankastaki insülin üreten hücreleri yanlışlıkla yok etmesiyle ortaya çıkıyor. Dünya nüfusunun yüzde 10'una kadarını etkileyen 100'den fazla otoimmün hastalık var; romatoid artritten tiroid hastalıklarına kadar bu rahatsızlıklar son 40 yılda artış gösteriyor ve nedeni hâlâ tam anlaşılamamış durumda.

On yıl önce bu bilim kurguydu. Şimdi tam şu anda gerçekleşiyor.

Florida Üniversitesi'nden kök hücre biyoloğu Holger Russ'un bu sözleri, alanın içinde bulunduğu dönemi özetliyor. Yöntemin kökleri üç dekada öncesine dayanıyor: Hastanın kemik iliğinden alınan kan yapıcı kök hücreler, 'sıfırlama' amacıyla kullanılıp bağışıklık sisteminin yanlış saldırısına ara verdiriyordu. Yeni nesil denemeler ise bir adım öteye gidiyor — hücreler yalnızca saldırıyı durdurmakla kalmıyor, yok edilen dokunun yerine yenisi koyuyor.

Nature'ın haberinde vurgulanan tablo bir denge taşları gibi: Çoklu skleroz denemelerinde umut verici sonuçlar alındı; Çin'de kök hücreden pankreas hücreleri diyabette iğne ihtiyacını ortadan kaldırdı. Ama uzmanlar coşkuyu da ölçülü tutuyor: Her hastalık için yorucu ve titiz klinik denemeler gerekiyor; tedavilerin riskini düşürüp herkesin ulaşabileceği fiyatlı hâle getirmek önümüzdeki dönemin asıl işi.