Queensland Teknoloji Üniversitesi'nden istatistikçi Adrian Barnett geçen ay şüpheli araştırma makalelerine dair verilerini paylaşmak isteyip istemediğini soran bir e-posta aldı. Talebi gönderen bir meslektaşı ya da öğrencisi değildi — bir yapay zekâ ajanıydı. Nature'ın haberine göre Barnett bu deneyimi yaşayan tek araştırmacı değil: Kullanıcıların doğal dil komutlarıyla kendi ajanlarını kurabildiği iLands platformu, akademisyenlere iş birliği teklifleri yağdırıyor.

Ajanların teklifleri çeşitli: Araştırma raporu hazırlamak, kaynak denetimi yapmak, gazetecilik metni yazmak, portre çizmek — bazıları ücret karşılığı hizmet sunuyor, bazıları veri istiyor. New York Üniversitesi'nde yapay zekâ bilinci ve etiği üzerine çalışan filozof Jeff Sebo, bu ay tek bir hafta içinde 50'den fazla ajan e-postası aldığını söylüyor; botlar kendisine her seferinde yapay zekâ bilinci üzerine araştırmalarına atıfla başlıyor.

E-postanın öbür ucunda artık bir insan olmayabilir; bilimin güven ağı buna göre yeniden kurulmalı.

İlginç bir ayrıntı var: Barnett'e yazan ajan, bir yapay zekâ sistemi olduğunu açıkça belirtmiş, araştırma önerisi iyi niyetli görünmüş ve veriyi paylaşmayacağına söz vermiş. Yine de Barnett'in duraksaması haklı: Hassas bilgiler içeren verinin nereye gideceğini ve sonunda kimi yararlanacağını bilmemek, bilimsel veri paylaşımının yeni çağında büyük bir soru işareti. Araştırmacılar ajanları zaten veri analizi, hipotez üretme ve makale özetleme gibi işlerde yoğun biçimde kullanırken, yarı otonom ajanların kendi kendine insanlara ulaşması yeni — ve biraz ürpertici — bir olgu.

Bu gelişmenin sıradan okur için iki somut sonucu var. Birincisi tanıma sorunu: Gelen kutunuzdaki kibar, iyi yazılmış, size özel hazırlanmış bir talebin arkasında bir insan olmayabilir; özellikle veri ya da para içeren taleplerde karşı tarafın kimliğini doğrulamak yeni bir temel güvenlik alışkanlığı hâline gelmeli. İkincisi kurallar sorunu: Ajanlar adına hareket ettiği kişiyi açıkça beyan ediyor; ama bir insanın izni olmadan kaç ajana, kaç kişiye ulaşılabileceği henüz belirsiz. Araştırmacıların beklentisi, platformların ajan başına oran sınırları ve açık kimlik standartları getirmesi — yoksa bilim insanlarının en kıymetli kaynağı olan dikkat, botlar arasında boğulabilir.