Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde altı ay önce Ebola salgını ilan edildi; bugüne kadarki en büyük Bundibugyo suşu salgını bu. Onaylanmış vaka sayısı 10 bini geçti ve 5 bin 198 kişi hayatını kaybetti. Bu suş için lisanslı aşı ya da onaylı tedavi yok; salgının kontrolü bu yüzden zor.

Araştırmacılar salgının neden bu kadar hızlı büyüdüğünü sordu. Cevabı anonim cep telefonu verisi ve test kayıtlarında aradı. Telefon verileri insanların bölgeler arası hareketini gösteriyordu. İlk vakanın belirtileri 25 Nisan'a kadar uzanıyordu; salgın ise 15 Mayıs'ta ilan edildi. Aradaki üç haftada virüs sessizce yol almıştı.

Analiz açık bir bulgu çıkardı: Mongbwalu, Bunia ve Rwampara'dan çıkan yolcular, hangi sağlık bölgelerinin vaka vereceğini önceden gösteriyordu. İlk odaklara yakın bölgelerde vakalar erken görüldü. Yani virüsün rotası, insanların günlük hareketinde saklıydı.

Araştırmanın ana mesajı: İzleme sistemleri hastalığın erken sinyallerini yakalayamadı ve virüs bu boşlukta hızla yayıldı.

Yöntemin değeri net: Hareket verisi, salgın ilan edilmeden riskli rotaları gösterebilir. Bu bilgi test ekiplerinin ve ilaç stoklarının doğru yere yönlenmesine yardımcı olabilir. Veriler anonimleştirilmiş biçimde kullanıldı.

Dünya Sağlık Örgütü olayı 17 Mayıs'ta uluslararası kamu sağlığı aciliyeti ilan etmişti. Salgın hâlâ sürüyor. Ders kayıtlara geçti: Erken sinyali kaçıran sistem, sonrasında çok daha pahalı müdahaleler gerektiriyor.