Amerikan Psikoloji Birliği'nin (APA) bu yılki Stress in America anketinin en çarpıcı rakamı bir hastalık oranı değil, bir cümle: Katılımcıların yüzde 72'si 'Stres sadece yaşamak zorunda olduğum bir şey' diyor. Yani insanların büyük çoğunluğu kronik stresi bir sorundan çıkıp hayatın normal parçası olarak görmeye başlamış. Anketi yürüten Harris Poll'un mayıs-haziran döneminde yaptığı ölçümde üç çeyreklik başka oranlar da aynı yöne işaret ediyor: Kötü haber artık eskisi gibi şaşırtmıyor (yüzde 72), belirsizlik içinde yaşamaya alışıldı (yüzde 68).
Stresin kaynakları da net: Yüzde 77 yaşam pahalılığını önemli bir stres kaynağı sayıyor; kira, kredi taksitleri, market ve çocuk bakımı masrafları anket cevaplarında ilk sırada. Yüzde 74 ise ülkenin geleceğini stres kaynağı olarak gösteriyor. Ekonomik tabloyu özetleyen iki oran da sert: Yüzde 59 'her şeyi doğru yaptığım hâlde geride kalıyorum' hissiyatında olduğunu, yüzde 56 ise hayat hedeflerinden ödün vermek zorunda kaldığını söylüyor.
APA Başkanı Arthur C. Evans Jr.'ın uyarısı: Kronik strese alışmak, onunla sağlıklı biçimde baş etmek değildir.
Evans'ın bu ayrımı önemli, çünkü anket stresin davranışları nasıl değiştirdiğini de ölçtü: Katılımcıların yüzde 47'si geçen yıl stres, belirsizlik veya bunalmışlık nedeniyle en az bir sosyal etkinlikten uzaklaştığını söylüyor. Yani stres yalnızca hissedilmiyor; insanlar bağlantılarını da azaltıyor.
Anketin yapay zekâ verisi ise bugünün en güncel bulgusu: Yapay zekâ kullananların neredeyse yarısı (yüzde 49) yapay zekâyla arkadaş gibi konuştuğunu, yüzde 47'si ruh sağlığı uzmanına benzer bir rolde kullandığını bildiriyor. On kişiden biri tavsiye için aileden ve arkadaşlardan daha çok yapay zekâya yaslanıyor. Evans'ın değerlendirmesi iki yönlü: Bunalmış insanın hızlı ve erişilebilir desteğe yönelmesi anlaşılabilir bir şey. 'Ancak erişilebilirlik uzmanlıkla karıştırılmamalı.' Bu araçlar destekleyici bir rol oynayabilir; ama psikologun klinik yargısını ve aile ile arkadaşlarla kurulan insan bağını yerine koyamaz. Anketin sessiz mesajı da bu cümlede saklı: Strese alışmak kolay; sosyal bağları ve profesyonel desteği yeniden kurmak, asıl iş.