Endometriozis, rahmin iç tabakasını oluşturan hücrelerin rahim dışında — yumurtalıklarda, karın zarında, hatta daha uzak organlarda — lezyonlar kurmasıyla ortaya çıkan kronik ve ağrılı bir hastalık. Yaklaşık 190 milyon insanı etkiliyor; ama bilim dünyası ona 'kaçırılan hastalık' diyor: nedeni hâlâ tam bilinmiyor, teşhis çoğu zaman yıllar alıyor ve tedavi seçenekleri arasında adaletsizlikler var. Bugün standart yaklaşım ameliyat ya da hormon tedavisi — ya da ikisinin bileşimi; ancak bu seçenekler çeşitli komplikasyonlar taşıyor ve çoğu hastada kalıcı çözüm sunmuyor.

Nature'ın haberine göre yeni bir tedavi adayı ufukta görünüyor: Washington Eyalet Üniversitesi'nden üreme biyoloğu Kanako Hayashi ve ekibi, parazit enfeksiyonlarında — örneğin şerit solucanında — kullanılan niklozamid adlı ilacı yeniden tasarlayarak hastalıkta rol oynayan hücreleri hedefler hâle getirdi ve farelerde test etti. Sonuç, hastalığın hücresel mekanizmasını vurabilecek bir molekülün ilk kanıtı olarak kayda geçti.

Hastalığın adı 'kaçırılan' — çünkü nedenini bilmiyoruz, teşhisi gecikiyor ve tedavisi herkese ulaşmıyor. İlk hedefi vuran ilaç, tam bu üç boşluğa birden dokunuyor.

Bulgunun bilim dünyasındaki karşılığı da dikkat çekici. Hayashi, insanlarda doğrulanması hâlinde sonucun endometriozis tedavisinde bir 'atılım' sağlayabileceğini söylüyor. Çalışmayı değerlendiren Jackson Laboratuvarı'ndan moleküler biyolog Elise Courtois ise bulguyu 'güzel bir ilk adım' diye tanımlıyor ve vurgusu önemli: bu yaklaşım, cerrahiye ve hormon tedavisine dayanmayan bir tedavi yolunun habercisi olabilir.

Önümüzdeki adım, farelerdeki sonucun insan dokusunda doğrulanması ve ilacın güvenlik profilinin bu yeni kullanım için test edilmesi. Yol uzun görünse de hastalar için önceli net: Ameliyatsız, hormonsuz ve nedeni hedefleyen bir tedavi seçeneği — endometriozis araştırmalarının yıllardır beklediği çerçeve tam olarak bu.