Kariyer kültürümüzün baskı cümlesi bellidir: 'Doğru işi bul.' Amerikan Psikoloji Birliği'nin (APA) yayımladığı ve Journal of Counseling Psychology'de çıkan yeni araştırma bu baskıyı yumuşatan bir bulgu sunuyor: Mükemmel kariyer seçimi diye bir şey olmayabileceğini kabul edip belirsizliğe rağmen karar verebilen kişiler, işlerini daha anlamlı, doyurucu ve sürükleyici buluyor.
Macao Üniversitesi'nden baş araştırmacı Hui Xu'nun ifadesiyle bulgunun özü şu: 'Anlamlı iş, yalnızca ideal yolu bulmaktan gelmeyebilir; belirsizlikle yaşamayı, düşünceli ödünleşimler yapmayı ve kusurlu koşullarda anlam inşa etmeyi öğrenmekten de gelebilir.' Araştırmacılar buna 'kariyer bilgeliği' diyor ve kritik bir nitelik ekliyor: Bu, kişilik tipi değil, eğitim ve danışmanlıkla geliştirilebilir bir psikolojik kaynak.
Doğru cevabın olmadığı sorularda da karar verilebilir — bilgelik, eksik bilgilerle yürüme cesaretidir.
Araştırmanın yöntemi sağlam: ABD'de çalışan 995 yetişkin altı ay boyunca, üç noktada (her biri üç ay arayla) değerlendirildi. Başlangıçta katılımcıların 'kariyer bilgeliği' düzeyi, zor kariyer kararlarına nasıl yaklaştıklarını ölçen 20 maddelik bir ölçekle saptandı — maddeler, eksik bilgiyle seçim yapmayı, sezgiye güvenmeyi ve kırılganlığı kucaklamayı içeriyordu. Üç ay sonra katılımcıların işlerini ne kadar anlamlı bulduğu ölçüldü. Sonuç: Bilgelik skoru yüksek olanlar, işlerinde daha yüksek anlam ve bağlılık bildirdi.
Bu bulgunun günün bağlamına tam oturması tesadüf değil: Yapay zekânın iş tanımlarını yeniden yazdığı, sektörlerin hızla dönüştüğü bir piyasada 'tek doğru meslek' avı hem yorucu hem işlevsiz hâle geliyor. Araştırmanın önerdiği zihniyet değişimi üç adımlık: Elindeki bilgiyi topla; kalan belirsizliği silmek için değil, onunla yürüyecek olduğun için kabul et; ve rahatsız edici olsa da ilerle. Mükemmel yol aranırken kaybedilen şey, yolda inşa edilebilecek anlam olabilir.